به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، نويسنده در مقدمهاي كه بر اين كتاب نوشته توضيح ميدهد، اصطلاحات فرانسوي چگونه وارد ايران شد و مورد استفاده هنرجويان و دانشجويان قرار گرفت. آيتاللهي در جلد نخست اين فرهنگنامه به ذكر كلمات فرانسوي، معني واژه، تركيب و موارد استفاده آنها در زبان هنري ايران پرداخته است.
به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، نويسنده در مقدمهاي كه بر اين كتاب نوشته توضيح ميدهد، اصطلاحات فرانسوي چگونه وارد ايران شد و مورد استفاده هنرجويان و دانشجويان قرار گرفت. آيتاللهي در جلد نخست اين فرهنگنامه به ذكر كلمات فرانسوي، معني واژه، تركيب و موارد استفاده آنها در زبان هنري ايران پرداخته است. دكتر مرتضي كتبي مدير گروه پژوهشي زبان و ادبيات فرانسه «سمت» با بيان مطلب فوق، گفت: "ترجمه در ايران متولي مشخصي ندارد و اين مسئله باعث پراكنده كاري حداقل در مورد انتخاب كتاب و محتواهاي آموزشي درسهاي ترجمه شده است". وي با اشاره به وجود بيش از ۶۰۰ هزار مترجم در كشور ژاپن تأكيد كرد: "مباحث علمي در اين كشور با وجود ترجمه از همه زبانهاي دنيا توانسته غنا پذيرد اما ما حتي از كتابهاي ترجمه شده و از مترجمان خود آمار رسمي در اختيار نداريم. در حالي كه بايد بپذيريم براي و به موازات توليد علم نيازمند ترجمه هستيم".
كتبي با اشاره به نقش و امكانات «سمت» در توليد كتابهاي درسي علوم انساني، خاطرنشان كرد: "اين سازمان ميتواند با تشويق مترجمان جوان به روشهاي مختلف و جلب آنها و حتي برگزاري كارگاه ترجمه به بهبود ترجمه كتابهاي علوم انساني كمك كند".
وي كه از سال ۱۳۷۶ مسئوليت گروه پژوهشي زبان و ادبيات فرانسه «سمت» را به عهده دارد به اولويتهاي گروه خود اشاره كرد و افزود: "براي اكثر ۱۳۴ واحد درسي دوره كارشناسي كتاب تهيه كردهايم. براي واحدهايي مانند ترجمه نظم و نثر فارسي به فرانسه يا بالعكس به دليل دشواريِ كار هنوز مؤلف پيدا نكردهايم، چون مسئله سليقهاي است".
كتبي اشاره كرد كه بعضي از كتابهاي تدوين شده خود به خود كهنه ميشوند و بايد تجديد تأليف صورت گيرد و براي مثال از كتاب خواندن و ترجمه متون مطبوعاتي فرانسه نام برد و گفت: "متنهاي كتاب، مربوط به جنگ خليج فارس بوده و عملاً قديمي شده و به روز نيست. جا دارد كتاب ديگري به جاي آن تأليف شود. ما در فكر تجديدنظر در محتواي چنين كتابهايي هستيم".
وي از برگزاري جلسات كاري و تماسهاي مكرر با مؤلفان و استادان كتابهاي فرانسه ياد كرده و بر لزوم ارتباط بين گروه و استادان اين رشته تأكيد كرد.
مدير گروه زبان و ادبيات فرانسه «سمت» افزود: "سعي داريم كه به صورت مداوم جلسات سالانهاي با دو هدف نگاه به گذشته و نقد برنامههاي قبلي و نيز نگاه به جلو و برنامهريزي براي آينده برگزار كنيم. جلسه آتي ما مهرماه است".
وي گفت: "اعتقاد ما اين است كه براي يك واحد درسي نبايد تنها به يك كتاب اكتفا كرد و بايد زمينه چند گونگي را فراهم كنيم. در مباحثي مانند واژهشناسي يا نگارش ميتوان از نظرات چند استاد بهره برد، كتابهاي مختلف تهيه كرد و در اختيار دانشجويان قرار داد".
كتبي اضافه كرد: "مسئله بعدي كتابهاي كمك درسي است، به اين معني كه در كنار كتاب اصلي مانند واژهشناسي چند كتاب مختلف داشته باشيم تا در زمينه واژهشناسيهاي موضوعي، كار را تخصصيتر كنيم. آنچه در ميانمدت به دنبال آن هستيم بحث كتابهاي فرهنگ لغات است كه ضرورت چاپ آن بايد در سازمان حس شود. جاي خالي براي اين فرهنگها در رشتههاي گوناگون احساس ميشود".
وي با اشاره به وجود اعتماد و حسن نظري كه در اين گروه ميان مؤلفان و ارزيابان كتاب ايجاد شده تأكيد كرد: "هنگام ارسال كتاب براي ارزياب، نام مؤلف براي او و نام ارزياب براي مؤلف پوشيده نگه داشته نميشود. ما حتي سعي ميكنيم زمينه برقراري ارتباط ميان آنها را فراهم كنيم".
كتبي با اشاره به انتشار نزديك به ۳۰ كتاب در اين گروه، افزود: "به زودي كتابهايي چون خواندن متون علوم انساني و اجتماعي، وقايعنگاري و نگارش ساده نيز از چاپ خارج خواهند شد و در صدد انتشار كتابهايي چون ترجمه متون علوم انساني و اجتماعي در دو جلد هستيم".
مدير گروه زبان و ادبيات فرانسه «سمت» حسن نيت و تيزهوشي را از خصوصيات مديران سازمان برشمرد و گفت: "اين دو امتياز باعث ايجاد ارتباط و حسن تفاهم بين مديران گروه و مديران سازمان شده است. بايد گفت پيشرفتهاي «سمت» نيز در جاي خود بسيار ارزشمند بوده و از خصوصيتهاي ذكر شده منشأ گرفته است".
وي با اشاره به ضرورتهايي كه براي يك مدير گروه براي برقراري مكاتبه و ارتباط با استادان و مؤلفان رشته خود وجود دارد تأكيد كرد: "بايد به سمتي برويم كه اين ارتباطها مستقيمتر شود و مدير گروه اجازه يابد مكاتبهها را انجام دهد".
كتاب امثال و تعبيرات موضوعي (به زبان
فرانسه) براي دانشجويان رشته زبان فرانسه با گرايشهاي مترجمي و ادبيات
در مقطع كارشناسي به عنوان منبع اصلي درس «امثال و تعبيرات» به ارزش ۲ واحد
تدوين شده است. در اين كتاب مثالها و تعبيرات گوناگوني به صورت موضوعي جمعآوري شده
است. حيوانات، اعداد، آب و هوا، رنگها، ميوهها، سبزيجات، طبيعت، انسان، اعضاي بدن
و لباسها از جمله مواردي هستند كه مثالهايي از آنها در كتاب وجود دارد.در پايان هر بخش از كتاب تمريناتي در نظر گرفته شده تا دانشجويان بتوانند كاربرد اين مثلها را دريابند. كتاب در سيزده فصل تنظيم شده كه هر فصل درباره موضوعي خاص و مثلها و اصطلاحات مربوط به آن است.
كتبي با اشاره به نقش و امكانات «سمت» در توليد كتابهاي درسي علوم انساني، خاطرنشان كرد: "اين سازمان ميتواند با تشويق مترجمان جوان به روشهاي مختلف و حتي برگزاري كارگاه ترجمه به بهبود ترجمه كتابهاي علوم انساني كمك كند".
وي كه از سال ۱۳۷۶ مسئوليت گروه پژوهشي زبان و ادبيات فرانسه «سمت» را به عهده دارد به اولويتهاي گروه خود اشاره كرد و افزود: "اين رشته تحصيلي ۱۳۴ واحد در دوره كارشناسي دارد كه امروز ميشود گفت براي اكثر واحدهاي اين دوره كتاب درسي وجود دارد. براي واحدهايي مانند ترجمه نظم و نثر فارسي به فرانسه يا بالعكس ترديدهايي براي ارجاع آنها به مؤلفان داريم، چون كاري سليقهاي است".
كتبي به اين نكته اشاره كرد كه بعضي از كتابهاي تدوين شده خود به خود كهنه ميشوند و بايد تجديد تأليف صورت گيرد براي مثال از كتاب خواندن و ترجمه متون مطبوعاتي فرانسه نام برد و گفت: "متنهاي كتاب، مربوط به جنگ خليج فارس بوده و عملاً كهنه شده است و جا دارد كه كتاب ديگري در اين خصوص تأليف شود. ما در فكر تجديد محتواي چنين كتابهايي هستيم".
وي از برگزاري جلسات كاري و تماسهاي مكرر با مؤلفان و استادان كتابهاي فرانسه ياد كرده و بر لزوم برقراري ارتباط بين گروه و استادان اين رشته تأكيد كرد.
مدير گروه زبان و ادبيات فرانسه «سمت»، افزود: "سعي داريم كه به صورت مداوم جلسات سالانهاي هم با هدف نگاه به گذشته و نقد برنامههاي قبلي و هم نگاه به جلو و برنامهريزي براي آينده برگزار كنيم. جلسه آتي ما نيز مهرماه خواهد بود".
وي گفت: "اعتقاد ما اين است كه براي يك واحد درسي نبايد تنها به يك كتاب اكتفا كرد و بايد زمينه چند گونگي را فراهم كنيم. در مباحثي مانند واژهشناسي يا نگارش كه خيلي هم مهم هستند ميتوان كتابهاي مختلف داشت و از نظرات چند استاد بهره برد".
كتبي اضافه كرد: "مسئله بعدي كتابهاي كمك درسي است، به اين معني كه در كنار كتاب اصلي مانند واژهشناسي چند كتاب مختلف داشته باشيم تا در زمينه واژهشناسيهاي موضوعي مباحث، بهتر براي دانشجو تفهيم و كار تخصصيتر شود. مورد ديگري كه در ميانمدت به دنبال آن هستيم جا انداختن بحث كتابهاي فرهنگ لغات است. جاي خالي براي اين فرهنگها در رشتههاي گوناگون احساس ميشود".
وي با اشاره به وجود اعتماد و حسن نظري كه در اين گروه ميان مؤلفان و ارزيابان كتاب وجود دارد تأكيد كرد: "هنگام ارسال كتاب براي ارزياب، نام مؤلف براي او و نام ارزياب براي مؤلف پوشيده نگه داشته نميشود. كتاب را ميشناسد و ما حتي سعي ميكنيم زمينه برقراري ارتباط ميان آنها را فراهم كنيم".
كتبي با اشاره به انتشار نزديك به ۳۰ كتاب در اين گروه، افزود: "به زودي كتابهايي چون خواندن متون علوم انساني و اجتماعي، وقايعنگاري و نگارش ساده در اين گروه تأليف و در صدد انتشار كتابهايي چون ترجمه متون علوم انساني و اجتماعي در دو جلد هستيم".
مدير گروه زبان و ادبيات فرانسه «سمت» حسننيت و تيزهوشي را از خصوصيات مديران سازمان برشمرد و گفت: "اين دو امتياز باعث ايجاد ارتباط خوبي بين مديران گروه و مديران سازمان شده است. بايد گفت پيشرفتهاي «سمت» نيز در جاي خود بسيار ارزشمند بوده و از همان خصوصيتهاي ذكر شده منشأ گرفته است".
وي با اشاره به ضرورتهايي كه براي يك مدير گروه جهت برقراري مكاتبه و ارتباط با استادان و مؤلفان رشته خود وجود دارد تأكيد كرد: "بايد به سمتي برويم كه اين ارتباطها مستقيمتر شود و خود مدير گروه اجازه يابد مكاتبهها را انجام دهد".
هدف كتاب فوق مقايسه زمان و وجه فعل در زبانهاي فارسي و فرانسه است تا روشن شود كه چه وجهها و زمانهايي معادل يكديگرند و چه وجهها، زمانها و كاربردهايي ويژه يكي از اين دو زبان است و در زبان ديگر معادل دستوري ندارد. همچنين مشخص شود كه كاربردهاي ويژه يكي از دو زبان را در زبان ديگر چگونه بايد ترجمه كرد. در اين كتاب ابتدا ساختارهاي زمان فعل در زبان فارسي و سپس فارسي يادآوري و با مقايسه آنها كوشيده ميشود تا راه درست ترجمه زمانهاي هر يك از دو زبان به ديگري روشن شود. از آنجا كه فعل در هر دو زبان فارسي و فرانسه افزون بر زمان ساختاري در كاربردهايي ويژه براي بيان مفاهيم يا زمانهايي ديگر هم به كار ميرود، كوشش شده تا آن كاربردها نيز در زبان فرانسه و معادل آنها در زبان فارسي روشن شود. در پايان هر يك از بررسيها تمرينهايي نيز براي تسلط بيشتر وجود دارد.
كتاب بررسي مقايسهاي وجه و زمان فعل در زبانهاي فارسي و فرانسه براي دانشجويان رشته زبان و ادبيات فرانسه و مترجمي زبان فرانسه در مقطع كارشناسي به عنوان منبع اصلي درس «ديكته و گرامر (۴)» به ارزش ۲ واحد تدوين شده است.
من فرانسه می خوانم http://kish-francais.blogfa.com
آنچه من از زبان فرانسه آموختم http://moi-et-francais.blogfa.com
آموزش زبان فرانسه در بی بی سی http://www.bbc.co.uk/languages/french/lj
امتحان دلف و دلف http://www.ciep.fr/delfdalf
فرهنگ لغت صوتی فرانسه http://french.about.com/library/pronunciation/bl-audiodico-a.htm
زبان و ادبیات فرانسه http://www.azadunifr.blogspot.com
گنجینه کامپیوتری فرانسه http://atilf.atilf.fr
نسرين گرمهاي
مركز دايرةالمعارف بزرگ اسلامي
منبع : سخن سمت شماره ۱۲
دانشگاه آزاد اسلامي، واحد تهران مركزي، مركز تحصيلات تكميلي (ميرداماد)
رشته آموزش زبان فرانسه، مقطع كارشناسي ارشد
استاد راهنما: شهلا حائري پژوهشگر: لادن فيروزبخت
سال تحصيلي 79-80
مقدمه
در بيشتر كشورها تنظيم برنامة درسي و تهيه و تدوين كتب درسي دانشگاهي در امتداد همان برنامة درسي پيش از دانشگاه است و تفكيك جدي ميان مدرسه و دانشگاه وجود ندارد. در واقع آنچه ماية تمايز است اهداف مقاطع مختلف است. از اينرو بررسي كتابهاي درسي مدارس در اينجا بيمناسبت نيست، چه روششناسي اين نوع پاياننامهها ميتواند مسير نيل به اهداف بلندمدتتري را هموار كند كه معيارهاي تهيه و تدوين كتاب درسي از ثمرات آن است.
پاياننامة حاضر از سه بخش و هر بخش از چند فصل در 284 صفحه با توجيه روششناختي فراهم آمده است. بخش اول حول اسم، حرف تعريف، صفت و ضمير ميچرخد. بخش دوم پيرامون فعل، قيد، حرف اضافه، حرف ربط و صوت است. بخش سوم به آواشناسي، مهارت خواندن و نوشتن و بالأخره واژگان و اصطلاحات ميپردازد. هدف، روش، ابزار اندازهگيري و طرح پژوهش مؤلف براستي درخور توجه است.
هدف پژوهش: مطالعه و بررسي كتابهاي درسي زبان فرانسه در دبيرستانهاي ايران به منظور نماياندن نهايت بهرهگيري و كمك به رفع مسائل و مشكلات دانشآموزان و معلمان ايراني عنوان شده است. اما در جايي ديگر هدف از انتخاب اين موضوع تأثير روش تدريس بر سرنوشت آموزش زبان فرانسه گفته شده و عنوان شده است كه روش تدريش زبان فرانسه علت اصلي مشكلات، بر سر راه آموزش زبان فرانسه در مدارس ايران بوده است.
روش پژوهش: بررسي موشكافانه و دقيق كتابهاي فرانسة موجود در نظام آموزش دولتي ايران ضمن مقايسة ويژگيهاي آن با متدهاي آموزشي جديد بوده است.
ابزار اندازهگيري: كتابهاي درسي آموزش و پرورش، متدهاي جديد آموزشي، منابع
ذكر شده در پاياننامه و مجلههاي تخصصي آموزشي (هم از منابع فارسي و هم منابع فرانسوي) بوده است.
طرح پژوهش: اين طرح ضمن اشارة كوتاهي به تاريخچة آموزش زبان فرانسه در ايران و معرفي كتابهاي درسي فرانسه، موشكافانه به بررسي دستور زبان، آواشناسي، متون، املا و نگارش و واژگان ميپردازد.
در پايان نتيجه ميگيرد كه پس از بررسي دقيق كتابهاي موجود در مقايسة آن با چند متد جديد، اين متد از نظر آموزشي جزو متدهاي قديمي محسوب ميشود و از قابليتهاي سمعي و بصري و جنبههاي جديد متدهاي آموزشي بيبهره است. شايد دليل منسوخ شدن آن اين باشد كه بيشتر بر روي گرامر و متدهاي سنتي تكيه دارد و حال آنكه امروزه با ديدگاههاي جديد به آموزش زبان ميپردازند.
بحث و بررسي
نويسنده موضوع خود را با اين پرسشها آغاز ميكند: از چه زماني ايرانيان يادگيري زبان فرانسه را آغاز كردهاند؟ اولين مدارس فرانسوي تأسيس شده در ايران چه مدارسي هستند؟ چه متدهاي آموزشي براي زبان فرانسه در كشور ما متداول است؟
هنوز هم مباحث زيادي راجع به ريشه و تاريخ زبان فرانسه در ايران وجود دارد. در جاي جاي رساله پرسشهاي متعدد و قابل تأمل عنوان شده است و مؤلف بارها نگراني خود را از سرنوشت زبان فرانسه در ايران ابراز ميدارد. ما بر آن نيستيم كه به تاريخچة مدارس فرانسوي در ايران بپردازيم اما شايد اشاره به تاريخ آموزش زبان فرانسه در ايران براي ورود به موضوع اصلي پژوهش و پاياننامة حاضر بيمناسبت نباشد؛ بويژه آنكه بيمهري نسبت به زبان فرانسه و نفوذ بيرقيب زبان انگليسي در ايران براستي ماية تأسف و نگراني است.
زبان فرانسه براي مدت زمان طولاني، اولين زبان خارجي در ايران به شمار ميرفته است و در مدارس، دانشگاهها، مراكز علمي، وزارتخانهها و بخصوص وزارت امور خارجه كاربرد داشته است.
قريب يك قرن و نيم است كه كشور ما از طريق اين زبان، به علوم مدرن راه پيدا كرده است. شايان ذكر است كه گسترش زبان فرانسه در ايران نميبايست به رابطة سياسي يا استعماري ارتباطي داشته باشد. تاريخ آموزش زبان فرانسه در ايران به عصر صفويه برميگردد. بعد از سقوط دولت صفويه، ايران از هرج و مرج و بينظمي زجر ميكشيد و فقط بنادر و جزاير كوچك خليج فارس در دسترس اروپاييها بود كه به طور منظم به ايران مراجعت نميكردند.
در زمان قاجار، در اوايل قرن نوزدهم، تعداد قابل توجهي از شاهزادگان قاجار زبان فرانسه ميدانستند. بايد خاطرنشان ساخت كه در اين زمان مدارس زيادي براي نخستين بار تأسيس شده بود. فرانسويان كه در اوايل عصر قاجار به ايران مراجعت كرده بودند نيز نقش مهمي در رواج زبان و آداب و رسوم كشورشان ايفا كردند. در اين زمان، تأسيس دارالفنون و سپس مدرسة مشيريه، فصل جديدي در تاريخ فرهنگي كشور گشود.
بعلاوه، همانطور كه قبلاً اشاره شد، اروپايياني كه به ايران بازگشته بودند، اجازة تأسيس مدارس در بعضي شهرهاي ايران را كسب كردند. و بخصوص در زمينة تأسيس مدارس دخترانه موفقيت بزرگي به دست آوردند. بدين ترتيب بود كه در سال 1860، لازاريستها، براي اولين مرتبه، مدرسة «سن ـ لوئي» تهران را بنيان نهادند كه فقط براي دختران جوان در نظر گرفته شده بود.
در سال 1990، مدرسة «ژاندارك» در تهران توسط خواهران كاتوليك احداث گرديد. اين مدرسه همچنين مانند مدرسهاي كه «مؤسسة مريم» ناميده ميشد و تا سال 1979 كار ميكرد، نقش مهمي در آموزش زبان فرانسه به دختران ايراني ايفا كرد.
علاوه بر اين مدارس، اليانس ـ فرانسوي تهران (1900)، مؤسسه فرانكو ـ ايراني (1949ـ1983)، و مدرسـة زكريـاي رازي (1963ـ1979) پس از سخنراني متأثركنندة ژنرال شارل دوگل در ايران شروع به كار كردند. دولت ژنرال دوگل نيز تعدادي مدرس فرانسوي در امتياز كالج معروف البرز تهران قرار داد؛ البته اين برنامه پس از مرگ ژنرال دوگل به كار خود خاتمه داد.
همانطور كه پيشتر اشاره شد، ما به دنبال تهية تاريخچة مدارس و تاريخ آموزش زبان فرانسه در ايران نيستيم. فقط با تأسف شاهد فروپاشي اين آموزش هستيم و قصد دنبال كردن دلايل آن را نيز نداريم و فقط اين موضوع را براي بهتر به تصوير كشاندن مشكلات خاطرنشان كرديم؛ امري كه امروزه توجه كمي نسبت به آن ميشود.
در ايران، زبان فرانسه همواره در طول ساليان دراز به كمك متدها و جزوههاي تدارك يافتة فرانسه آموزش داده ميشد. پس از انقلاب اسلامي در سال 1357 در ايران و به دنبال انقلاب فرهنگي سال 1981، وزارت آموزش و پرورش ايران نياز به متدي تدارك يافته در ايران را با توجه به عقايد و باورهاي نوآموزان احساس ميكرد، زيرا متدهاي جديدتر مشكلات انجمن اجتماعي ـ فرهنگي را برطرف ميساخت.
از نقطهنظر روششناسي، كاربرد آموزش مستلزم استفاده از حداقل چهار دستهبندي بزرگ براي تجزيه و تحليل مشكلات است:
ـ مشكلات مربوط به استخدام دانشجويان؛
ـ مشكلات مربوط به استخدام استادان؛
ـ مشكلات مربوط به برنامه؛
ـ مشكلات مربوط به تجهيزات يا جزوات.
متد مستلزم تكنيكهاي مختلف آموزشي آموزش زبانها ميباشد و از طريق متد است كه محتوا و روش آموزش انتخاب ميگردد و از اين طريق كلاسها تشكيل ميشوند. بنابراين متد آموزشي از اهميت زيادي برخوردار است.




