محمدامين قانعيراد در بزرگداشت کوششهای علمی دکتر غلامعباس توسلی:
نظریههای جامعهشناسی توسلی بهترین کتابی است که در این حوزه نوشته شده است
سومین سمینار تخصصی «جامعهشناسان ایرانی و جامعه ایرانی» با موضوع بررسی و نقد آثار و افکار استاد غلامعباس توسلی، از مؤلفان «سمت»، با حضور چهرههاي علمي وفرهنگي، روز دوشنبه 16 اسفندماه در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی «سمت» به نقل از رسانهها، در این بزرگداشت، اساتید مطرح علوم اجتماعی نظرات خود را در قالب سخنرانیهای افتتاحیه، اختتامیه و سه میزگرد با عناوین «نظریههای جامعهشناسی»، «انقلاب فرهنگی، دانشگاه و جامعهشناسی» و «جامعهشناسی ایران و سیاست ایرانی» مطرح کردند.
دكتر توسلي در مواجهه با راديكاليزم انقلابي، نقش اصلاحی داشت
حسين سراجزاده رئيس انجمن جامعهشناسي ایران در این مراسم با اشاره به دو مفهوم اصلاح و انقلاب به عنوان مفاهيم مهم در جامعهشناسی، گفت: «پيش از انقلاب، در ايران اين دو مفهوم نمايندگاني داشت، اما شرايطي مانند انسداد سياسي باعث روي كارآمدن تفكر انقلابي شد. دكتر توسلي به عنوان كسي كه مشي اصلاحي داشت، در مواجهه با راديكاليزم انقلابي، نقش اصلاح در انقلاب را ايفا كردند و اجازه ندادند دانشگاهها چيزي شود كه راديكالهاي انقلابي ميخواستند».
توسلی؛ شریعتی در دسترس است
محمدعلی حاضری، عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس با اشاره به جایگاه دکتر توسلی در ضمیر خودآگاه و ناخودآگاه نسل خودش گفت: «عنوان بحث من، «توسلی؛ شریعتی در دسترس» است. تلقی من از دکتر توسلی یک شریعتی در دسترس برای نسل ما که در دهه 50 جامعهشناسی را آغاز کرده بودیم است. شریعتی برای ما در دسترس نبود، اما توسلی در زمان شریعتی در دسترس و بیرون از زندان و سلول بود. این دو با هم تفاوتهای بسیاری داشتند، اما توسلی همچنان بوی شریعتی را برای ما داشت».
حاضری در ادامه گفت: «توسلی سرو دینداری در دانشگاههای سکولار ایران است. در آن زمان کسی که حاضر شود در حوزه جامعهشناسی از دین حرف بزند کمیاب بود. توسلی تنها کسی بود که توانست بین انتظارات و شرایط انقلاب فرهنگی و آنچه که در علوم انسانی دانشگاهی بود، حلقه اتصال شود و نگذاشت شکافی بین نسلهای مختلف جامعهشناسی به وجود بیاید. در واقع او بین انتظاراتی که انقلابیون بعد از انقلاب داشتند و آنچه در علوم انسانی بود، پُل زد».
نظریههای جامعهشناسی توسلی بهترین کتابی است که در حوزه نظریهها نوشته شده است
محمدامين قانعيراد، استاد جامعهشناسي و رئیس سابق انجمن جامعهشناسی ایران، در سخنرانی خود با اشاره به هويت جامعهشناسي گفت: «ما بايد جنبههاي هويتي جامعهشناسي را تقويت كنيم و در ميان دانشجويان احساس تعلق ایجاد کنیم. در سالهاي گذشته، شاهد انقطاع نسلها و كاهش پيوند نسلها هستيم. نسل جوان ما بايد پيوند بيشتري با شخصيتهايي مانند دكتر توسلي داشته باشند».
وی با اشاره به کتاب نظریههای جامعهشناسی نوشته دکتر توسلی منتشر شده در «سمت»، گفت: «دکتر توسلی در این کتاب بینش جامعهشناسی را به دانشجویان خودش منتقل میکند که در واقع رنگ خود توسلی را دارد. دکتر توسلی هیچ نظریهای را خراب نمیکند اما همه را به بینش جامعهشناسی ارجاع میدهد.
قانعیراد افزود: «من میتوانم بگویم که بعد از 25 سال، این کتاب هنوز بهترین کتابی است که در حوزه نظریهها نوشته شده است. البته دو کتاب «خرد جامعه شناسی» دکتر اباذری و کتاب «نظریههای جامعهشناسی» دکتر چلپی هم از ویژگیهای خاصی برخوردارند».
من توسلي را معدل عقل آكادميك ايران ميدانم
مقصود فراستخواه، عضو هيأت علمي مؤسسه پژوهش و برنامهريزي آموزش عالي نیز در سخنرانی خود گفت: «توسلي مباني جهاني علم را ميداند و معتقد است ورودي علم وسيع است و بايد معرفت شناختي مستقل علمي سرجاي خود باشد».
وي خاطرنشان كرد: «توسلي كوشيد فضاهاي دانشگاهي را با فضاهاي حكومتي همآميز كند و حتيالامكان استقلال دانشگاهها را حفظ كند. وی در زماني كه بحث حذف علم جامعهشناسي بود، كوشيد قدر ممكني از كيان علوم اجتماعي را حفظ كند. من توسلي را معدل عقل آكادميك ايران ميدانم».
دكتر توسلي موضوع مهمي در مطالعه موضوعات آكادمي، سياست و روشنفكري است
هادي خانيكي، رئیس انجمن مطالعات فرهنگی ایران هم در سخناني، گفت: «دكتر توسلي و امثال او مانند دكتر شريعتي به دليل نوع آموختههايشان، جرأت و جسارت ورود به امر سياست را دارند».
وي افزود: «در جامعه ما به همه پديدهها با نگاه سياسي نگريسته ميشود. سياست در ايران امري پردامنه است و كسي كه از سياست فرار كند، نميتواند امر پديده اجتماعي را بشناسد. دكتر توسلي هرگز از سياست فرار نكرد و هزينه آن را پرداخت».
خانيكي خاطرنشان كرد: «دكتر توسلي موضوع مهمي در مطالعه موضوعات آكادمي، سياست و روشنفكري است. او با مسائل درگير شد و از جامعهشناسي مسئلهگريز به جامعهشناسي مسئلهمحور نقل مكان كرد».
دكتر توسلي آبروي جامعهشناسي است
دكتر حميدرضا جلاييپور سخنران بعدي مراسم، در خصوص محتواي جامعهشناسي كه توسط دكتر توسلي ارائه شد، گفت: «دكتر توسلي حامي جامعهشناسي جريان اصلي در آكادميهاي دنيا بود و معرف جامعهشناسي آكادميك در ايران و آبروي جامعهشناسي است».
وي افزود: «دكتر توسلي به گفتار ايدئولوژيك جامعهشناختي نزديك نشد و همواره شأن جامعهشناسي را حفظ كرد».
دكتر توسلي نمونه جامعهشناس مردممدار است
نعمتالله فاضلي عضو هيأت علمي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي نیز گفت: «دكتر توسلي نمونه جامعهشناس مردممدار است. او از لحاظ ايدهپردازي و سبك نگارش با وجود اينكه در حوزه عمومي جامعهشناسي حضور دارد، يك جامعهشناس خودماني نيست. اما مؤلفههاي دانشگاه را همواره مراعات ميكند». توسلی به جامعهشناسی ایران خدمت کرده است
داوری اردکانی رئیس فرهنگستان علوم، با تأکید بر این نکته که توسلی خدمت بزرگی به جامعهشناسی کرده است، گفت: «توسلی با تعلق خاطر، استقلال رأی، مناعت طبع، اعتقاد به علم، رعایت مقام علم و درنیامیختن علم با ایدئولوژی به جامعهشناسی ایران و به ویژه به مباحث نظری، خدمت کرده است. هرچند من منتقد علوم اجتماعی هستم و آن را مطلق نمیبینم، اما کشوری که تاریخ و علوم انسانی و علوم اجتماعی نداشته باشد، هیچ ندارد».
ما مدیون دکتر توسلی هستیم
سید ضیاء هاشمی معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم گفت: «دکتر توسلی روزی ایستاد و از جامعهشناسی و متون آن دفاع کرد و ما مدیون او هستیم. امروز باید از استادان و مروجان جامعهشناسی دفاع کنیم، چون جامعه ما به آنها نیاز دارد».
هاشمی ادامه داد: «باید حوزههای مختلف جامعهشناسی را به رسمیت بشناسیم و با هم تعامل سازنده داشته باشیم، زیرا میتواند به گفتگوی سازنده منجر شود. بنابراین امیدوارم این نوع جلسات که نشاندهنده یک سنت حسنه است، تداوم پیدا کند».
توسلی، توسلی است
ابراهیمبای سلامی عضو شورای عالی گردشگری نیز در ادامه گفت: توسلی بعد از انقلاب اسلامی چراغ جامعهشناسی را برای نگاه به مسائل جامعه برافروخت. اگر امروز کسی نمیتواند مانع از اندیشیدن جامعهشناختی نسبت به مسائل شود، ماحصل وجود و فعالیت امثال دکتر توسلی است».
سلامی افزود: «توسلی شریعتی نیست! هرچند که بر شانه او میایستد و عقلانیتی را که ایدئولوژی به هم ریخته بود، به جامعه برمیگرداند. جامعهشناس باید در همه جا باشد تا سخن بگوید و این یعنی آموختن کلمه به کلمه و این کار سادهای نیست. توسلی نه آرون است! نه توکویل! نه شریعتی! توسلی، توسلی است».
این همایش با همکاری انجمن جامعهشناسی ایران، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران و سازمان مطالعه و تدوین (سمت) برگزار شد و در پایان مراسم، از خدمات علمی دکتر توسلی تقدیر به عمل آمد.
سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاهها (سمت) مسئوليت تهيه منابع درسي و دانشگاهي را در زمينه علوم انساني بر عهده دارد. تهيه و تدوين كتب زبان تخصصي كليه رشتهها نيز از ديگر وظايف آن است. در همين راستا تاكنون بيش از 2020 عنوان كتاب منتشر كرده است.