ديدگاه‌ انديشمندان فرانسوي در تاريخ ادبيات فرانسه

جلد چهارم «تاريخ ادبيات فرانسه» مربوط به قرن نوزدهم نوشته پير برونل و ايون بلانژه، دانيل كوتي، فيليپ سِليه و ميشل تروفه پنج تن از انديشمندان و ادباي بنام فرانسه است كه به كوشش سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه‌ها (سمت) منتشر شد.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، حقيقت امر اين است كه بدون مطالعه دقيق قرن نوزدهم فرانسه در همه ابعاد آن، شناخت قرن بيستم ممكن نيست. آن‌چه در اين كتاب مورد توجه است سيري در انديشه‌ها، سبك‌ها و آثار ادبي گوناگوني است كه در تاريخ پانصد ساله ادب فرانسه برجستگي خاصي دارد.

اين كتاب به كوشش پنج تن از انديشمندان و ادباي بنام فرانسه تأليف شده است، از نظر ساختاري شباهت چنداني به تواريخ ادبي متعارف ندارد و پيش از آن‌كه مرور تاريخي و منظم بر ادبيات قرن نوزدهم فرانسه باشد نقد ادبيات اين قرن است و بنابراين سبك بياني آن عالمانه و پيچيده است، به طوري كه مترجم را مجبور كرده تا براي به دست دادن يك متن فارسي قابل فهم، در عين وفاداري به سبك و بيان متن اصلي به پس و پيش كردن جملات و حتي پاراگراف‌ها اقدام كند تا حاصل كار براي خواننده ايراني متني منقح، صحيح و روان باشد.

كتاب حاضر مشتمل بر مطالبي همچون، بحران‌ها و ورود به دنياي جديد، جنبش انديشه‌ها در نيمه اول قرن نوزدهم، رمانتيسم: نظريه‌ها و نوشته‌ها، كه در اين بخش آثار اشخاصي چون شاتوبريان، لامارتين، ويكتور هوگو و... بررسي شده است، ميشله و وقايع‌نگاران رمانتيك، چهره‌هاي مكتب رمانتيك، تئاتر و رئاليسم، مكتب شعري پارناس، مكتب طبيعت‌گرايي (ناتوراليسم)، رمان‌نويسان دنياي مافوق‌الطبيعه، دوره انحطاط ادبي، سمبوليسم (مكتب تمثيل‌گرايي)، سمبوليسم و تئاتر، است.

ادبيات فرانسه كه در طول يك دوره پانصد ساله (از رنسانس تا آخر قرن بيستم) به جايگاه والايي رسيد، در هر قرن و دوره‌اي چهره‌اي خاص داشته است و در تعامل با ادبيات و فرهنگ و انديشه ملل ساير كشورها، به خصوص آلمان، انگلستان، روسيه و جهان شرق، توانست به صورت آيينه بازتاب انديشه‌ها، احساسات و آرمان‌هاي نه فقط ملت فرانسه بلكه، همه ملل درآيد.

تقريبا همه مكاتب ادبي و مشرب‌هاي فكري و هنري (اگر هم ريشه در ساير نقاط جهان داشته) در نهايت در سرزمين فرانسه نشو و نما يافتند و شكل نهايي گرفتند. تمام مكاتب مشهور از باروك و كلاسيسيسم گرفته تا رمانتيسم، ناتوراليسم، رئاليسم و بالاخره سمبوليسم و غيره را مي‌توان در ادبيات فرانسه بازيافت. در اين دوره پانصد ساله، قرن نوزدهم رنگ و چهره ويژه‌اي دارد. در اين قرن عجيب فرانسه چند نظام سياسي گوناگون و متناقص را تجربه كرد (سه انقلاب، دو دوره نظام سلطنتي، يك امپراتوري و دو جمهوري) كه مي‌توان تحولات فكري، ادبي و سياسي اين قرن را به نسبت مقاطع تاريخي مشخص نيز مرور كرد.

در فاصله سال‌هاي 1800 و 1820 كه به عصر رمانتيسم اوليه شهرت يافته است با دو چهره خلاق و درخشان در عرصه ادب مواجه مي‌شويم، يعني مادام دواستال و شاتوبريان. در فاصله سال‌هاي 1820 و 1850 نهضت رمانتيسم به رهبري ويكتور هوگو براي گسستن قيد و بندهاي مكتب كلاسيك و براي آزادي انديشه در عرصه تئاتر كوشيد. هوگو، لامارتين، وينيي و موسه از چهره‌هاي درخشان اين دوره‌اند.

در فاصله سي ساله 1850 – 1880 دو مكتب پرتوان در عرصه رمان ظهور كرد كه منشأ خلق صدها اثر داستاني پر ارج شدند. اين دو مكتب عبارت بودند از ناتوراليسم و رئاليسم با چهره‌هاي درخشاني نظير زولا، بالزاك، استاندال و فلوبر.

در ده ساله آخر قرن، مكتب جديدي به نام سمبوليسم (نمادگرايي) به خصوص در عرصه شعر تحول تازه‌اي در سبك و بيان ادبي به وجود آورد و شاعران بزرگي از جمله بودلر، رمبو و ورلن با آثار خود بر اين سبك نو مهر اعتبار زدند. بستر اجتماعي، اقتصادي و علمي قرن نوزدهم نيز آن چنان غني و متنوع است كه گويي نه يك قرن بلكه چند قرن را در يك برهه صد ساله در هم فشرده‌اند.

انقلاب 1989 طرح مسأله عدالت و آزادي و دموكراسي، بنياني برپا كرد كه حتي با آغاز سلطه امپراتوري ناپلئون و بعدها با بازگشت نظام سلطنتي و كلا در تمام قرن نوزدهم از اعتبار و حرمت آن كاسته نشد، به طوري كه هر گروه و حزب و جريان سياسي مجبور بود براي رونق بازار خود شعارهاي اوليه انقلاب را بپذيرد يا دست كم خود را به آن متعهد نشان دهد.

كتاب «تاريخ ادبيات فرانسه قرن 19» براي دانشجويان رشته زبان و ادبيات فرانسه در مقاطع كارشناسي به ‌عنوان منبع فرعي درس «تاريخ ادبيات فرانسه قرن 19» به ارزش 2 واحد ترجمه شده است. اين کتاب در 423 صفحه و مبلغ 4 هزار و 450 تومان به كوشش انتشارات سمت در دسترس دانشجويان و علاقه‌مندان قرار گرفته است.

 

۲۴ خرداد 1389/ خبرگزاري کتاب ايران (IBNA) 

ترجمه «پيام‌آور رحمت» به زبان فرانسه

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، اين كتاب سه فصل را شامل مي‌شود كه موضوعاتي نظير دوران قبل از بعثت، دوران بعد از بعثت و دوران پس از بعثت را در برمي‌گيرد.

كتاب حاضر، ترجمه بخشي از پژوهش مبنايي و تحقيقي است كه مي‌تواند علاوه بر استفاده محققان و اسلام‌شناسان فرانسه‌زبان، براي فعاليت‌هاي پژوهشي و درسي دانشجويان نيز مفيد باشد.

«پيام‌آور رحمت» شامل آگاهي‌هاي نابي درباره دوره ارزشمندي از تاريخ اسلام است. بخشي از اين كتاب به تاريخ عرب‌هاي حجاز، دين آنها، تاريخ تحول ديني آنان در طول سال‌هاي مختلف و ... اختصاص دارد.

بخش ديگر آن، به دين مسيحيت اختصاص دارد. در اين بخش به حضور مسيحيان در مدينه اشاره شده است. همچنين اختصاص آيين‌هاي صائبي، مانوي و زرتشتي در برخي قبايل عرب نيز از ديگر مطالب كتاب به شمار مي‌آيند.

ارايه اطلاعاتي درباره سطح معلومات و فرهنگ مردم حجاز، نوع زندگي آنها شامل اعتقاد به خرافات و افسانه و زنده‌به‌گور كردن دختران نيز بخش ديگر مطالب كتابند.

كتاب «پيام‌آور رحمت» در 488 صفحه و بهاي 51 هزار ريال از سوي سازمان «سمت» منتشر شده است.

 

۴ خرداد 1389/ خبرگزاري کتاب ايران (IBNA) 

کتاب «فرهنگنامه واژه‌هاي فرانسوي در زبان هنري ايران» منتشر شد

جلد نخست كتاب «فرهنگنامه واژه‌هاي فرانسوي در زبان هنري ايران» پژوهش و برگردان حبيب‌الله آيت‌اللهي روانه بازار كتاب شد.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، نويسنده در مقدمه‌اي كه بر اين كتاب نوشته توضيح مي‌دهد، اصطلاحات فرانسوي چگونه وارد ايران شد و مورد استفاده هنرجويان و دانشجويان قرار گرفت. آيت‌اللهي در جلد نخست اين فرهنگنامه به ذكر كلمات فرانسوي، معني واژه، تركيب و موارد استفاده آنها در زبان هنري ايران پرداخته است.

به اعتقاد آيت‌اللهي، از هنگام بازگشت كمال‌الملك از سفر فرانسه، تهاجم واژه‌هاي هنري فرانسوي به فرهنگ و هنر ايران آغاز شده است. «اين كلمات نخست هشت تا ده واژه كمپوزيسيون، فيگور، موتيف، دسن، آبستره، دكور، نوانس، تن و تناليته، بالانس و اكيليبر بود كه بدون آنكه معناي درست و واقعي آنها آموخته شود در ذهن هنرجويان مي‌نشست».

وي در ادامه، پس از توضيحي مفصل درباره ورود واژه‌هاي فرانسوي در زبان هنري ايران مي‌گويد، «اين سخن بدان آوردم كه دانسته شود زبان پارسي زباني است بسيار غني و زيبا، با توانايي‌هاي بسيار براي گسترش و حتي واژه‌گزيني».

آيت‌اللهي در ادامه براي معادل‌سازي كلمات توضيح مي‌دهد لازم است، نخست مفهوم واژه‌هاي بيگانه‌اي را كه به دلايل ويژه، همسنگ آنها در زبان رايج فارسي امروزين وجود ندارد، و مي‌خواهيم به منظور ساختن زبان پارسي و پيشگيري از تهاجم فرهنگي هنري، آنها را همسنگ‌سازي كنيم، آنگونه كه بايد درك كنيم. ريشه‌هاي آنها و نحوه شكل‌گيري را بررسي كرده و سپس در فرهنگ نوشتاري و حتي بومي  و در فرهنگ و واژگان به فراموشي سپرده شده كنكاش كنيم تا اگر مشابه يا معادلي يافت شود، آن را برگزينيم و دوباره به كار ببريم.

وي ادامه داده، «با توجه به اينكه بسياري از اين اصطلاحات هنري در قلمروهاي مختلف، كه در زبان‌هاي اروپايي وجود دارند، از زبان پارسي وام گرفته شده‌اند، شايسته است ما در آغاز اگر همسنگ رايجي در زبان داريم كه بتواند همان مفاهيم را به ذهن آورد، از آنها استفاده كنيم و اگر امكان داشته باشد براي آنها همسنگي بيابيم يا براساس قوانين و دستور زبان پارسي و با تطبيق دادن آنها به سياق واژه‌آفريني زبان اصلي، واژه‌اي مناسب براي آن مفهوم برگزينيم يا ابداع كرده و اگر اين دو مورد نتواند پاسخگوي نياز ما باشند آن واژه را براساس قوانين و ضوابط زباني به استخدام زبان پارسي درآوريم و نيز اين موارد را سرسري نگرفته، خودسرانه و با سليقه شخصي انجام ندهيم كه اين امر به جز آشفتگي در زبان نتيجه‌اي به بار نخواهد آورد».

وي واژه‌گزيني، واژه‌آفريني و استخدام واژه‌ها را وظيفه كارشناسان، آگاهان به رشته‌هاي مختلف علمي هنري و فرهنگستان زبان و ادب پارسي مي‌داند.

جلد نخست كتاب «فرهنگنامه واژه‌هاي فرانسوي در زبان هنري ايران» پژوهش و برگردان حبيب‌الله آيت‌اللهي در شمارگان 500 نسخه و با قيمت تعيين شده 2700 تومان از سوي انتشارت «سمت» روانه بازار كتاب شده است.

نبايد به يك كتاب اكتفا كرد

"مبحث ترجمه در كشور نيازمند توّلي و توجه است و ما هم آن را در گروه بسيار جدي گرفته‌ايم".
دكتر مرتضي كتبي مدير گروه پژوهشي زبان و ادبيات فرانسه «سمت» با بيان مطلب فوق، گفت: "ترجمه در ايران متولي مشخصي ندارد و اين مسئله باعث پراكنده كاري حداقل در مورد انتخاب كتاب و محتواهاي آموزشي درسهاي ترجمه شده است". وي با اشاره به وجود بيش از ۶۰۰ هزار مترجم در كشور ژاپن تأكيد كرد: "مباحث علمي در اين كشور با وجود ترجمه از همه زبانهاي دنيا توانسته غنا پذيرد اما ما حتي از كتابهاي ترجمه شده و از مترجمان خود آمار رسمي در اختيار نداريم. در حالي كه بايد بپذيريم براي و به موازات توليد علم نيازمند ترجمه هستيم".
 كتبي با اشاره به نقش و امكانات «سمت» در توليد كتابهاي درسي علوم انساني، خاطرنشان كرد: "اين سازمان مي‌تواند با تشويق مترجمان جوان به روشهاي مختلف و جلب آنها و حتي برگزاري كارگاه ترجمه به بهبود ترجمه كتابهاي علوم انساني كمك كند".
 وي كه از سال ۱۳۷۶ مسئوليت گروه پژوهشي زبان و ادبيات فرانسه «سمت» را به عهده دارد به اولويتهاي گروه خود اشاره كرد و افزود: "براي اكثر ۱۳۴ واحد درسي دوره كارشناسي كتاب تهيه كرده‌ايم. براي واحدهايي مانند ترجمه نظم و نثر فارسي به فرانسه يا بالعكس به‌ دليل دشواريِ كار هنوز مؤلف پيدا نكرده‌ايم، چون مسئله سليقه‌اي است".
 كتبي اشاره كرد كه بعضي از كتابهاي تدوين شده خود به خود كهنه مي‌شوند و بايد تجديد تأليف صورت گيرد و براي مثال از كتاب خواندن و ترجمه متون مطبوعاتي فرانسه نام برد و گفت: "متنهاي كتاب، مربوط به جنگ خليج فارس بوده و عملاً قديمي شده و به روز نيست. جا دارد كتاب ديگري به جاي آن تأليف شود. ما در فكر تجديدنظر در محتواي چنين كتابهايي هستيم".
 وي از برگزاري جلسات كاري و تماسهاي مكرر با مؤلفان و استادان كتابهاي فرانسه ياد كرده و بر لزوم ارتباط بين گروه و استادان اين رشته تأكيد كرد.
 مدير گروه زبان و ادبيات فرانسه «سمت» افزود: "سعي داريم كه به صورت مداوم جلسات سالانه‌اي با دو هدف نگاه به گذشته و نقد برنامه‌هاي قبلي و نيز نگاه به جلو و برنامه‌ريزي براي آينده برگزار كنيم. جلسه آتي ما مهرماه است".
 وي گفت: "اعتقاد ما اين است كه براي يك واحد درسي نبايد تنها به يك كتاب اكتفا كرد و بايد زمينه چند گونگي را فراهم كنيم. در مباحثي مانند واژه‌شناسي يا نگارش مي‌توان از نظرات چند استاد بهره برد، كتابهاي مختلف تهيه كرد و در اختيار دانشجويان قرار داد".
 كتبي اضافه كرد: "مسئله بعدي كتابهاي كمك درسي است، به اين معني كه در كنار كتاب اصلي مانند واژه‌شناسي چند كتاب مختلف داشته باشيم تا در زمينه واژه‌شناسيهاي موضوعي، كار را تخصصي‌تر كنيم. آنچه در ميان‌مدت به دنبال آن هستيم بحث كتابهاي فرهنگ لغات است كه ضرورت چاپ آن بايد در سازمان حس شود. جاي خالي براي اين فرهنگها در رشته‌هاي گوناگون احساس مي‌شود".
 وي با اشاره به وجود اعتماد و حسن نظري كه در اين گروه ميان مؤلفان و ارزيابان كتاب ايجاد شده تأكيد كرد: "هنگام ارسال كتاب براي ارزياب، نام مؤلف براي او و نام ارزياب براي مؤلف پوشيده نگه داشته نمي‌شود. ما حتي سعي مي‌كنيم زمينه برقراري ارتباط ميان آنها را فراهم كنيم".
 كتبي با اشاره به انتشار نزديك به ۳۰ كتاب در اين گروه، افزود: "به زودي كتابهايي چون خواندن متون علوم انساني و اجتماعي، وقايع‌نگاري و نگارش ساده نيز از چاپ خارج خواهند شد و در صدد انتشار كتابهايي چون ترجمه متون علوم انساني و اجتماعي در دو جلد هستيم".
 مدير گروه زبان و ادبيات فرانسه «سمت» حسن ‌نيت و تيزهوشي را از خصوصيات مديران سازمان برشمرد و گفت: "اين دو امتياز باعث ايجاد ارتباط و حسن تفاهم بين مديران گروه و مديران سازمان شده است. بايد گفت پيشرفتهاي «سمت» نيز در جاي خود بسيار ارزشمند بوده و از خصوصيتهاي ذكر شده منشأ گرفته است".
 وي با اشاره به ضرورتهايي كه براي يك مدير گروه براي برقراري مكاتبه‌ و ارتباط با استادان و مؤلفان رشته خود وجود دارد تأكيد كرد: "بايد به سمتي برويم كه اين ارتباطها مستقيم‌تر شود و مدير گروه اجازه يابد مكاتبه‌ها را انجام دهد".

(امثال و تعبيرات موضوعي (به زبان فرانسه

دكتر ناهيد جليلي مرند؛ ۱۸۷ صفحه؛ ۱۳۰۰۰ ريال

كتاب امثال و تعبيرات موضوعي (به زبان فرانسه) براي دانشجويان رشته زبان فرانسه با گرايشهاي مترجمي و ادبيات در مقطع كارشناسي به عنوان منبع اصلي درس «امثال و تعبيرات» به ارزش ۲ واحد تدوين شده است. در اين كتاب مثالها و تعبيرات گوناگوني به صورت موضوعي جمع‌آوري شده است. حيوانات، اعداد، آب و هوا، رنگها، ميوه‌ها، سبزيجات، طبيعت، انسان، اعضاي بدن و لباسها از جمله مواردي هستند كه مثالهايي از آنها در كتاب وجود دارد.
 در پايان هر بخش از كتاب تمريناتي در نظر گرفته شده تا دانشجويان بتوانند كاربرد اين مثلها را دريابند. كتاب در سيزده فصل تنظيم شده كه هر فصل درباره موضوعي خاص و مثلها و اصطلاحات مربوط به آن است.

نبايد به يك كتاب اكتفا كرد

دكتر مرتضي كتبي مدير گروه پژوهشي زبان و ادبيات فرانسه «سمت» با بيان مطلب فوق، گفت: "اعتقاد دارم ترجمه در ايران متولي مشخصي ندارد و اين مسئله باعث نوعي پراكندگي كاري حداقل در مورد انتخاب كتاب و آموزش درسهاي ترجمه شده است". وي با اشاره به وجود بيش از ۶۰۰ هزار مترجم در كشور ژاپن تأكيد كرد: "مباحث علمي در اين كشور با وجود همين سيستم كار توانسته غنا پذيرد اما ما نه از كتابهاي ترجمه شده و نه از مترجمان خود آمار رسمي نداريم. اين در حالي است كه بايد بپذيريم كه به موازات توليد علم به ترجمه هم نياز داريم".
 كتبي با اشاره به نقش و امكانات «سمت» در توليد كتابهاي درسي علوم انساني، خاطرنشان كرد: "اين سازمان مي‌تواند با تشويق مترجمان جوان به روشهاي مختلف و حتي برگزاري كارگاه ترجمه به بهبود ترجمه كتابهاي علوم انساني كمك كند".
 وي كه از سال ۱۳۷۶ مسئوليت گروه پژوهشي زبان و ادبيات فرانسه «سمت» را به عهده دارد به اولويتهاي گروه خود اشاره كرد و افزود: "اين رشته تحصيلي ۱۳۴ واحد در دوره كارشناسي دارد كه امروز مي‌شود گفت براي اكثر واحدهاي اين دوره كتاب درسي وجود دارد. براي واحدهايي مانند ترجمه نظم و نثر فارسي به فرانسه يا بالعكس ترديدهايي براي ارجاع آنها به مؤلفان داريم، چون كاري سليقه‌اي است".
 كتبي به اين نكته اشاره كرد كه بعضي از كتابهاي تدوين شده خود به خود كهنه مي‌شوند و بايد تجديد تأليف صورت گيرد براي مثال از كتاب خواندن و ترجمه متون مطبوعاتي فرانسه نام برد و گفت: "متنهاي كتاب، مربوط به جنگ خليج فارس بوده و عملاً كهنه شده است و جا دارد كه كتاب ديگري در اين خصوص تأليف شود. ما در فكر تجديد محتواي چنين كتابهايي هستيم".
 وي از برگزاري جلسات كاري و تماسهاي مكرر با مؤلفان و استادان كتابهاي فرانسه ياد كرده و بر لزوم برقراري ارتباط بين گروه و استادان اين رشته تأكيد كرد.
 مدير گروه زبان و ادبيات فرانسه «سمت»، افزود: "سعي داريم كه به صورت مداوم جلسات سالانه‌اي هم با هدف نگاه به گذشته و نقد برنامه‌هاي قبلي و هم نگاه به جلو و برنامه‌ريزي براي آينده برگزار كنيم. جلسه آتي ما نيز مهرماه خواهد بود".
 وي گفت: "اعتقاد ما اين است كه براي يك واحد درسي نبايد تنها به يك كتاب اكتفا كرد و بايد زمينه چند گونگي را فراهم كنيم. در مباحثي مانند واژه‌شناسي يا نگارش كه خيلي هم مهم هستند مي‌توان كتابهاي مختلف داشت و از نظرات چند استاد بهره برد".
 كتبي اضافه كرد: "مسئله بعدي كتابهاي كمك درسي است، به اين معني كه در كنار كتاب اصلي مانند واژه‌شناسي چند كتاب مختلف داشته باشيم تا در زمينه واژه‌شناسيهاي موضوعي مباحث، بهتر براي دانشجو تفهيم و كار تخصصي‌تر شود. مورد ديگري كه در ميان‌مدت به دنبال آن هستيم جا انداختن بحث كتابهاي فرهنگ لغات است. جاي خالي براي اين فرهنگها در رشته‌هاي گوناگون احساس مي‌شود".
 وي با اشاره به وجود اعتماد و حسن نظري كه در اين گروه ميان مؤلفان و ارزيابان كتاب وجود دارد تأكيد كرد: "هنگام ارسال كتاب براي ارزياب، نام مؤلف براي او و نام ارزياب براي مؤلف پوشيده نگه داشته نمي‌شود. كتاب را مي‌شناسد و ما حتي سعي مي‌كنيم زمينه برقراري ارتباط ميان آنها را فراهم كنيم".
 كتبي با اشاره به انتشار نزديك به ۳۰ كتاب در اين گروه، افزود: "به زودي كتابهايي چون خواندن متون علوم انساني و اجتماعي، وقايع‌نگاري و نگارش ساده در اين گروه تأليف و در صدد انتشار كتابهايي چون ترجمه متون علوم انساني و اجتماعي در دو جلد هستيم".
 مدير گروه زبان و ادبيات فرانسه «سمت» حسن‌نيت و تيزهوشي را از خصوصيات مديران سازمان برشمرد و گفت: "اين دو امتياز باعث ايجاد ارتباط خوبي بين مديران گروه و مديران سازمان شده است. بايد گفت پيشرفتهاي «سمت» نيز در جاي خود بسيار ارزشمند بوده و از همان خصوصيتهاي ذكر شده منشأ گرفته است".
 وي با اشاره به ضرورتهايي كه براي يك مدير گروه جهت برقراري مكاتبه‌ و ارتباط با استادان و مؤلفان رشته خود وجود دارد تأكيد كرد: "بايد به سمتي برويم كه اين ارتباطها مستقيم‌تر شود و خود مدير گروه اجازه يابد مكاتبه‌ها را انجام دهد".

بررسي مقايسه‌اي وجه و زمان فعل در زبانهاي فارسي و فرانسه

دكتر سهيلا فتاح، وجيهه هواكشيان؛ ۱۱۲ صفحه؛ ۷۰۰۰ ريال

هدف كتاب فوق مقايسه زمان و وجه فعل در زبانهاي فارسي و فرانسه است تا روشن شود كه چه وجه‌ها و زمانهايي معادل يكديگرند و چه وجه‌ها، زمانها و كاربردهايي ويژه يكي از اين دو زبان است و در زبان ديگر معادل دستوري ندارد. همچنين مشخص شود كه كاربردهاي ويژه يكي از دو زبان را در زبان ديگر چگونه بايد ترجمه كرد. در اين كتاب ابتدا ساختارهاي زمان فعل در زبان فارسي و سپس فارسي يادآوري و با مقايسه آنها كوشيده مي‌شود تا راه درست ترجمه زمانهاي هر يك از دو زبان به ديگري روشن شود. از آنجا كه فعل در هر دو زبان فارسي و فرانسه افزون بر زمان ساختاري در كاربردهايي ويژه براي بيان مفاهيم يا زمانهايي ديگر هم به كار مي‌رود، كوشش شده تا آن كاربردها نيز در زبان فرانسه و معادل آنها در زبان فارسي روشن شود. در پايان هر يك از بررسيها تمرينهايي نيز براي تسلط بيشتر وجود دارد.
 كتاب بررسي مقايسه‌اي وجه و زمان فعل در زبانهاي فارسي و فرانسه براي دانشجويان رشته زبان و ادبيات فرانسه و مترجمي زبان فرانسه در مقطع كارشناسي به عنوان منبع اصلي درس «ديكته و گرامر (۴)» به ارزش ۲ واحد تدوين شده است.

معرفی وبلاگ و سایتهای اطلاعاتی رشته زبان و ادبیات فرانسه

از این پس سایتهای مفید در زمینه زبان و ادبیات فرانسه در این قسمت معرفی می شود و همیشه بروز می شود. شما هم اگر سایتی در این زمینه می شناسید معرفی کنید تا آدرس آن در اختیار علاقمندان قرار گیرد.

 من فرانسه می خوانم http://kish-francais.blogfa.com 

 آنچه من از زبان فرانسه آموختم http://moi-et-francais.blogfa.com 

آموزش زبان فرانسه در بی بی سی http://www.bbc.co.uk/languages/french/lj 

امتحان دلف و دلف http://www.ciep.fr/delfdalf 

 فرهنگ لغت صوتی فرانسه http://french.about.com/library/pronunciation/bl-audiodico-a.htm 

 زبان و ادبیات فرانسه http://www.azadunifr.blogspot.com 

 گنجینه کامپیوتری فرانسه http://atilf.atilf.fr 

بررسي كتابهاي زبان فرانسه در دبيرستانهاي ايران

 

نسرين گرمه‌اي

 

مركز دايرةالمعارف بزرگ اسلامي

 

[e-mail]

 

منبع : سخن سمت شماره ۱۲

 

Theme: L’ÉTUDE D’UNE MÉTHODE Analyse des precedes dénseignement des livres de classe proposes par lerninistère de l’Education Nationale Iranienne

 

دانشگاه آزاد اسلامي، واحد تهران مركزي، مركز تحصيلات تكميلي (ميرداماد)

 

رشته آموزش زبان فرانسه، مقطع كارشناسي ارشد

 

استاد راهنما:‌ شهلا حائري           پژوهشگر: لادن فيروزبخت

 

سال تحصيلي 79-80

 

مقدمه

در بيشتر كشورها تنظيم برنامة درسي و تهيه و تدوين كتب درسي دانشگاهي در امتداد همان برنامة درسي پيش از دانشگاه است و تفكيك جدي ميان مدرسه و دانشگاه وجود ندارد. در واقع آنچه ماية تمايز است اهداف مقاطع مختلف است. از اين‌رو بررسي كتابهاي درسي مدارس در اينجا بي‌مناسبت نيست، چه روش‌‌شناسي اين نوع پايان‌نامه‌ها مي‌تواند مسير نيل به اهداف بلندمدت‌تري را هموار كند كه معيارهاي تهيه و تدوين كتاب درسي از ثمرات آن است.

 پايان‌نامة حاضر از سه بخش و هر بخش از چند فصل در 284 صفحه با توجيه روش‌شناختي فراهم آمده است. بخش اول حول اسم، حرف تعريف، صفت و ضمير مي‌چرخد. بخش دوم پيرامون فعل، قيد، حرف اضافه، حرف ربط و صوت است. بخش سوم به آواشناسي، مهارت‌ خواندن و نوشتن و بالأخره واژگان و اصطلاحات مي‌پردازد. هدف، روش، ابزار اندازه‌گيري و طرح پژوهش مؤلف براستي درخور توجه است.
هدف پژوهش: مطالعه و بررسي كتابهاي درسي زبان فرانسه در دبيرستانهاي ايران به ‌منظور نماياندن نهايت بهره‌گيري و كمك به رفع مسائل و مشكلات دانش‌آموزان و معلمان ايراني عنوان شده است. اما در جايي ديگر هدف از انتخاب اين موضوع تأثير روش تدريس بر سرنوشت آموزش زبان فرانسه گفته شده و عنوان شده است كه روش تدريش زبان فرانسه علت اصلي مشكلات، بر سر راه آموزش زبان فرانسه در مدارس ايران بوده است.

روش پژوهش: بررسي موشكافانه و دقيق كتابهاي فرانسة موجود در نظام آموزش دولتي ايران ضمن مقايسة ويژگيهاي آن با متدهاي آموزشي جديد بوده است.

ابزار اندازه‌گيري: كتابهاي درسي آموزش و پرورش، متدهاي جديد آموزشي، منابع
ذكر شده در پايان‌نامه و مجله‌هاي تخصصي آموزشي (هم از منابع فارسي و هم منابع فرانسوي) بوده است.

طرح پژوهش: اين طرح ضمن اشارة كوتاهي به تاريخچة آموزش زبان فرانسه در ايران و معرفي كتابهاي درسي فرانسه، موشكافانه به بررسي دستور زبان، آواشناسي، متون، املا و نگارش و واژگان مي‌پردازد.
در پايان نتيجه مي‌گيرد كه پس از بررسي دقيق كتابهاي موجود در مقايسة آن با چند متد جديد، اين متد از نظر آموزشي جزو متدهاي قديمي محسوب مي‌شود و از قابليتهاي سمعي و بصري و جنبه‌هاي جديد متدهاي آموزشي بي‌بهره است. شايد دليل منسوخ شدن آن اين باشد كه بيشتر بر روي گرامر و متدهاي سنتي تكيه دارد و حال آنكه امروزه با ديدگاههاي جديد به آموزش زبان مي‌پردازند.

 

بحث و بررسي

نويسنده موضوع خود را با اين پرسشها آغاز مي‌كند: از چه زماني ايرانيان يادگيري زبان فرانسه را آغاز كرده‌اند؟ اولين مدارس فرانسوي تأسيس شده در ايران چه مدارسي هستند؟ چه متدهاي آموزشي براي زبان فرانسه در كشور ما متداول است؟

هنوز هم مباحث زيادي راجع به ريشه و تاريخ زبان فرانسه در ايران وجود دارد. در جاي جاي رساله پرسشهاي متعدد و قابل تأمل عنوان شده است و مؤلف بارها نگراني خود را از سرنوشت زبان فرانسه در ايران ابراز مي‌دارد. ما بر آن نيستيم كه به تاريخچة مدارس فرانسوي در ايران بپردازيم اما شايد اشاره به تاريخ آموزش زبان فرانسه در ايران براي ورود به موضوع اصلي پژوهش و پايان‌نامة حاضر بي‌مناسبت نباشد؛ بويژه آنكه بي‌مهري نسبت به زبان فرانسه و نفوذ بي‌رقيب زبان انگليسي در ايران براستي ماية تأسف و نگراني است.

 زبان فرانسه براي مدت زمان طولاني، اولين زبان خارجي در ايران به ‌شمار مي‌رفته است و در مدارس، دانشگاهها، مراكز علمي، وزارتخانه‌ها و بخصوص وزارت امور خارجه كاربرد داشته است.
قريب يك قرن و نيم است كه كشور ما از طريق اين زبان، به علوم مدرن راه پيدا كرده است. شايان ذكر است كه گسترش زبان فرانسه در ايران نمي‌بايست به رابطة سياسي يا استعماري ارتباطي داشته باشد. تاريخ آموزش زبان فرانسه در ايران به عصر صفويه بر‌مي‌گردد. بعد از سقوط دولت صفويه، ايران از هرج و مرج و بي‌نظمي زجر مي‌كشيد و فقط بنادر و جزاير كوچك خليج فارس در دسترس اروپاييها بود كه به‌ طور منظم به ايران مراجعت نمي‌كردند.

 در زمان قاجار، در اوايل قرن نوزدهم، تعداد قابل توجهي از شاهزادگان قاجار زبان فرانسه مي‌دانستند. بايد خاطرنشان ساخت كه در اين زمان مدارس زيادي براي نخستين‌ بار تأسيس شده بود. فرانسويان كه در اوايل عصر قاجار به ايران مراجعت كرده بودند نيز نقش مهمي در رواج زبان و آداب و رسوم كشورشان ايفا كردند. در اين زمان، تأسيس دارالفنون و سپس مدرسة مشيريه، فصل جديدي در تاريخ فرهنگي كشور گشود.

 بعلاوه، همان‌طور كه قبلاً اشاره شد، اروپايياني كه به ايران بازگشته بودند، اجازة تأسيس مدارس در بعضي شهرهاي ايران را كسب كردند. و بخصوص در زمينة تأسيس مدارس دخترانه موفقيت بزرگي به دست آوردند. بدين ترتيب بود كه در سال 1860، لازاريستها، براي اولين مرتبه، مدرسة «سن‌ ـ لوئي» تهران را بنيان نهادند كه فقط براي دختران جوان در نظر گرفته شده بود.
 در سال 1990، مدرسة «ژاندارك» در تهران توسط خواهران كاتوليك احداث گرديد. اين مدرسه همچنين مانند مدرسه‌اي كه «مؤسسة مريم» ناميده مي‌شد و تا سال 1979 كار مي‌كرد، نقش مهمي در آموزش زبان فرانسه به دختران ايراني ايفا ‌كرد.

 علاوه بر اين مدارس، اليانس ـ فرانسوي تهران (1900)‌، مؤسسه فرانكو ـ ايراني (1949ـ1983)، و مدرسـة زكريـاي رازي (1963ـ1979) پس از سخنراني متأثركنندة ژنرال شارل دوگل در ايران شروع به‌ كار كردند. دولت ژنرال دوگل نيز تعدادي مدرس فرانسوي در امتياز كالج معروف البرز تهران قرار داد؛ البته اين برنامه پس از مرگ ژنرال دوگل به كار خود خاتمه داد.

 همان‌طور كه پيشتر اشاره شد، ما به‌ دنبال تهية تاريخچة مدارس و تاريخ آموزش زبان فرانسه در ايران نيستيم. فقط با تأسف شاهد فروپاشي اين آموزش هستيم و قصد دنبال كردن دلايل آن را نيز نداريم و فقط اين موضوع را براي بهتر به تصوير كشاندن مشكلات خاطرنشان كرديم؛ امري كه امروزه توجه كمي نسبت به آن مي‌شود.

 در ايران، زبان فرانسه همواره در طول ساليان دراز به كمك متدها و جزوه‌هاي تدارك يافتة فرانسه آموزش داده مي‌شد. پس از انقلاب اسلامي در سال 1357 در ايران و به دنبال انقلاب فرهنگي سال 1981، وزارت آموزش و پرورش ايران نياز به متدي تدارك يافته در ايران را با توجه به عقايد و باورهاي نو‌آموزان احساس مي‌كرد، زيرا متدهاي جديدتر مشكلات انجمن اجتماعي ـ فرهنگي را برطرف مي‌ساخت.
 از نقطه‌نظر روش‌شناسي، كاربرد آموزش مستلزم استفاده از حداقل چهار دسته‌بندي بزرگ براي تجزيه و تحليل مشكلات است:

ـ مشكلات مربوط به استخدام دانشجويان؛

ـ مشكلات مربوط به استخدام استادان؛

ـ مشكلات مربوط به برنامه؛

ـ مشكلات مربوط به تجهيزات يا جزوات.

 متد مستلزم تكنيكهاي مختلف آموزشي آموزش زبانها مي‌باشد و از طريق متد است كه محتوا و روش آموزش انتخاب مي‌گردد و از اين طريق كلاسها تشكيل مي‌شوند. بنابراين متد آموزشي از اهميت زيادي برخوردار است.

 

ادامه نوشته