«راهنمای کتیبههای فارسی میانه» نقد و بررسی شد
«راهنمای کتیبههای فارسی میانه» نقد و بررسی شد
جلسه نقد و بررسی کتاب «راهنمای کتیبههای فارسی میانه (پهلوی ساسانی)» با سخنرانی دکتر محمود جعفریدهقی مؤلف اثر و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، دکتر علی شهیدی عضو هیأت علمی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران و عسکر بهرامی عضو هیأت علمی بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی «سمت» به نقل از ایبنا، جعفریدهقی با بیان این نکته که کتیبههای سنگی ایرانی بهجا مانده از دوران میانه، عمدتاً روی سنگها به نگارش درآمدهاند، گفت: «جنس این دست کتیبهها، عاملی مهم در حفظ اطلاعات آنها و جلوگیری از تحریفشان قلمداد میشود و موارد بسیار نادری از تحریف را میتوان به آنها نسبت داد. همچنین زبان بهکار رفته در کتیبههای دوران فارسی میانه، از آن رو مهم به شمار میآیند که به کمک آنها میتوان تصویری روشن از تحولات زبان فارسی ارائه کرد که راهگشای محققان باشد».
این پژوهشگر حوزه فرهنگ و زبانهای باستانی به توصیف بخشهای مختلف اثر خویش پرداخت و بیان کرد: «بخش نخست کتاب برای آگاهی مخاطب از دورانی که کتیبهها به آن تعلق دارند، توصیف تاریخ ساسانی را مطمح نظر قرار داده است. در بخش دوم نیز مباحث زبانی کتیبهها مورد توجه قرار داده و به ویژگیهای دستوری آنها پرداخته شده است».
وی عنوان کرد: «ویژگیهای دستوری زبان فارسی میانه در این کتیبهها از آنجایی دارای اهمیت هستند که گاه، اختصار در بیان (که از ویژگیهای کتیبههای سنگی است) باعث شده تا بسیاری از خصایص دستوری به بهانه آگاهی مخاطب از آنها، حذف شوند و ما امروزه با شکلی خاص از نگارش و قواعد نگارشی در فارسی میانه مواجه باشیم».
جعفریدهقی افزود: «در این اثر، تنها کتیبههای سنگی، مورد توجه قرار نگرفته و دیوارنوشتهها، چرمنوشتهها و ظروف نیز موضوع این مطالعه بودهاند. همچنین در این اثر، نمونههایی از کتیبهها معرفی و در پایان کتیبه مفصلی، ترجمه و آوانویسی شده است. علاوه بر این در بخش پایانی این کتاب، واژهنامهای طراحی شده است که بهطور مفصل به واژگان آن دوره میپردازد».
وی درباره اهمیت واژهنامه اثر خویش گفت: «از سال 1975 تاکنون که واژهنامه فلیپ ژینیو درباره واژگان فارسی میانه، منتشر شده است، کتیبههای زیادی و به تبع آن، واژگان جدیدی شناسایی شدهاند که میطلبید به واژهنامه مذکور اضافه شوند، لذا کتاب حاضر در این زمینه تلاش کرده است».
در پایان این مؤلف به مشکلات چاپ چنین آثاری اشاره کرد و گفت: «این اثر به دلیل استفاده از فونتهای مختلف و بهویژه آوانویسی، وقتی با حروف فارسی همراه میشود، معمولاً خطاهای املایی و انشایی را دربردارد که روند چاپ آنها را با مشکل مواجه کرده و سبب میشود تا حتی بعد از چاپ هم با خطاهایی احتمالی روبهرو باشیم».
حضور کتابهای فارسی میانه یاریگر درک کتیبههای سنگی این دوره است
بهرامی در این نشست به اهمیت تاریخی کتیبهها اشاره کرد و گفت: «کتیبهها اساسا با هدف اطلاعرسانی و ارائه اطلاعات روز به نگارش درمیآمدهاند و علاوه بر این با هدف ثبت اطلاعات برای آیندگان در انظار عمومی قرار میگرفتند؛ لذا میتوان آنها را از منابع دست اول تاریخی برشمرد. زبان موجز و به اصطلاح تلگرافی این کتیبهها و همچنین کم بودن تعداد آنها، سبب میشود که بهویژه در مورد دستور زبان کتیبههای عصر باستان، با مشکلاتی مواجه باشیم اما در مورد عصر میانه، حضور کتابهایی که با دستور زبان کتابی میانه به نگارش درآمدهاند، یاریگر درک کتیبههای سنگی این دوره است». وی افزود: «به نظر میرسد اگر در این کتاب بهجای توضیحات مفصل درباره تاریخ ساسانی، اطلاعات مبسوطتری در مورد کتیبهها، بهویژه کاشفان آنها و محتوا و سیر قرائتشان، ارائه میشد، اثر از غنای بیشتری برخوردار بود. همچنین برخی واژههای موجود در متن با واژهنامه یکسان نیست. علاوه بر اینکه اعرابگذاری برخی کلمات با توجه به ماهیت آموزشی کتاب، میتوانست آن را بیشتر قابل فهم سازد».
از نقاط قوت این اثر، واژهنامه مفصل آن است
شهیدی، در ادامه نشست، درباره کتاب راهنمای کتیبههای فارسی میانه گفت: «از نقاط قوت این اثر، واژهنامه مفصل آن است، چرا که با وجود تلاشهای علمی استادی چون دکتر عریان و دکتر اکبرزاده در حوزه فارسی میانه، تاکنون واژهنامهای گسترده در این حوزه منتشر نشده بود؛ کما اینکه اندکی تلاش بیشتر میتواند واژهنامه این کتاب را به اثری مستقل تبدیل کند». شهیدی در پایان ضمن قدردانی از جعفریدهقی در ارجاع دادن به متون و مقالات فارسی تأکید کرد: «بسیاری از آثار منتشر شده علمی داخلی در سالهای اخیر و با وجود قرائتهای جدید، در غرب اقبال چندانی نداشتهاند و روندی که مؤلف در معرفی و استفاده از آنها در پیش گرفته، میتواند اهمیت این آثار را برجسته سازد».
مازیار نیکبر، مدرس گروه «حفاظت و مرمت بناهای تاریخی» دانشکده هنر و معماری دانشگاه زاهدان، در زمینههای مرمت بناهای تاریخی، عکاسی و تزیینات وابسته به معماری نیز فعالیت دارد. او دانشآموخته دانشگاه هنر تهران در مقطع کارشناسی «مرمت آثار تاریخی» و دانشگاه اصفهان در مقطع کارشناسی ارشد «مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی» است. وی تنها به تدریس و فعالیت دانشگاهی بسنده نکرده و با شورای فنی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان سیستان و بلوچستان نیز همکاری دارد. 
علياكبر سرفراز در سال 1306 در ملاير به دنيا آمد. پس از اخذ ديپلم به تدريس پرداخت و در سال 1322 به تهران منتقل شد و در سمت رياست آموزشگاههاي تهران در نقاط محروم خدمات ارزندهاي را ارايه كرد. استاد سرفراز ليسانس باستانشناسي را با درجه عالي از دانشگاه تهران دريافت كرد و به عنوان زبدهترين دانشجو به اداره كل باستانشناسي معرفي شد. وي طبق دعوت و بورس يونسكو براي ادامه تحصيل در زمينه موزهگرافي و حفاظت آثار سنگي به كشورهاي مختلف از جمله انگلستان، امريكا و مكزيك سفر كرد و از دانشگاه نيويورك موفق به دريافت دانشنامه معادل PHD شد. 
كتاب نخستين شهرهاي فلات ايران (
سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاهها (سمت) مسئوليت تهيه منابع درسي و دانشگاهي را در زمينه علوم انساني بر عهده دارد. تهيه و تدوين كتب زبان تخصصي كليه رشتهها نيز از ديگر وظايف آن است. در همين راستا تاكنون بيش از 2020 عنوان كتاب منتشر كرده است.