در مراسم رونمایی کتاب تاریخ مصور تئاتر:
«توجه داشته باشید این کتاب اثری جدی است!»

مراسم رونمایی یکی از کتاب‌های گروه هنر «سمت» با عنوان تاریخ مصور تئاتر نوشته‌ آندره دوگن و با ترجمه‌ پرویز احمدی‌نژاد 15 دی‌ماه در خانه تئاتر و با حضور جمعی از اهالی رسانه و هنر برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی «سمت»، مراسم رونمایی از کتاب تاریخ مصور تئاتر که به تازگی توسط سازمان «سمت» منتشر شده است، عصر روز چهارشنبه در سالن آمفی‌تئاتر خانه تئاتر برگزار شد و طی آن، محمدرضا خاکی کارگردان تئاتر و استاد دانشگاه و منصور ابراهیمی مدیر گروه هنر سازمان مطالعه و تدوین (سمت)، به معرفی کتاب پرداختند.

نشر کتاب تاریخ مصور تئاتر برای من خیلی ارزشمند و غنیمت است

در ابتدای جلسه دکتر خاکی در سخنان خود به مواردی درباره این کتاب اشاره نمود و گفت: «نشر کتاب تاریخ مصور تئاتر برای من خیلی ارزشمند و غنیمت است. من با این کتاب زندگی کرده‌ام و جلوه‌هایی از مباحثی را که در این کتاب وجود دارد، در رویکرد آموزشی‌ام پی گرفته‌ام. در طی دو سال گذشته ما سه کتاب در مورد تاریخ تئاتر داشته‌ایم؛ یکی کتاب تاریخ‌های تئاتر که مجموعه گزینش شده‌ای از گفتگوهایی پیرامون تئاتر است. کتاب دیگری نیز منتشر شده است که تاریخ تئاتر مصور آکسفورد نام دارد. تاریخ مصور تئاتر اثر دوگن، رویکردی بین این دو کتاب را پی می‌گیرد».

این استاد دانشگاه تصریح کرد: «در مطالعه و پرداختن به تاریخ تئاتر به زبان فرانسوی و انگلیسی دو رویکرد وجود دارد. کتاب‌های انگلیسی‌زبان و حوزه آنگلاساکسون وقتی می‌خواهند به سراغ تئاتر خارج از غرب بروند، بیشتر به سراغ کشورهایی می‌روند که در گذشته مستعمره بوده‌اند. این مسئله جانبدارانه است. ما متأسفانه هنوز هم تئاتر را به زعم دیگران مطالعه می‌کنیم. این کتاب شاید کمی از این فضا فاصله داشته باشد. علت این مسئله هم آدمی است که آن را نوشته است، دوگن نه دانشگاهی است و نه نظریه‌پرداز و منتقد تئاتر است. او به معنای فرانسوی کلمه آماتور، آماتور است. در زبان فارسی آماتور به معنای کسی است که چیز زیادی از آن حرفه نمی‌داند، اما آماتور یعنی کسی که درون آن حرفه نیست. برای مثال منِ نوعی ممکن است در فضای تاریخ کار کنم اما محل کسب درآمد و منافعم نباشد. مایکل دوگن چنین آدمی است، او عاشق است و تمام عمر خودش را روی این کتاب گذاشته است».


خاکی با اشاره به سابقه آشنایی خود با این کتاب افزود: «من در روزگار جوانی‌ام و در پاریس با این کتاب آشنا شدم، وقتی آن را نگاه می‌کنید، به این علت که شبیه خط دست‌نویس است و نقاشی‌های اسکیس‌گونه در آن زیاد است، شاید تصور دیگری از آن را به وجود بیاورد، اما فروشنده این کتاب همان زمان به من گفت توجه داشته باشید این کتاب اثری جدی است!».

این کارگردان تئاتر اضافه کرد: «من هنوز هم از این کتاب می‌آموزم. این کتاب اصلاً وارد بحث تاریخی مرسوم نمی‌شود و به درد هر دانشجو و هنرمند تئاتری می‌خورد. هر کسی که می‌خواهد با تئاتر و پیشینه‌اش نسبتی داشته باشد و بخواهد بدون حشو و پیچیده کردن چیزها، جریان تئاتر را از قرن پنجم پیش از میلاد تا سال ۱۹۹۰ مطالعه کند، این کتاب برایش بهترین منبع خواهد بوداست. دلیلش هم این است که نویسنده آن تنها نگاه ساختاری دارد. این کتاب به شکلی صمیمانه با مخاطب برخورد می‌کند و رویکرد نویسنده نیز با چنین هدفی است».


این کتاب از همه آثار ترجمه شده متمایز است

در ادامه منصور براهیمی مدیر گروه تخصصی هنر «سمت» که خود نیز از مترجمان با سابقه در حوزه نمایش است، گفت: «امر ترجمه تعهدی دوجانبه است که بین دو فرهنگ و دو زبان در جریان است و مترجم امانتدار این تعهد است. این کتاب، نتیجه آن نوع از وسواس کاری است که شاید بیشتر در نسل قبل بارز بود. البته فکر نمی‌کنم که این تعهد هنوز رخت بر بسته باشد. زمانی که ترجمه این کتاب به «سمت» پیشنهاد شد، ما نگرانی‌هایی در مورد چاپ آن داشتیم؛ کتاب‌های تاریخ تئاتر معمولاً از نظر مصور بودن و کیفیت چاپ، پروژه‌های سنگینی هستند و آنچه تاکنون در زبان فارسی با این رویکرد چاپ شده‌اند است هم کتاب‌های ارزانی نیستند یا حداقل قیمت آنها دانشجویی نیست».

براهیمی با اشاره به وجود نگاه‌های تازه در مورد تاریخ تئاتر، افزود: «کتابی مثل تاریخ تئاتر براکت، سال‌ها به عنوان مرجع تاریخ تئاتر جهان در ایران مطرح بوده است - و به خوبی می‌دانیم که حالا دیگر کتابی قدیمی محسوب می‌شود – و امروز جوابگوی نیاز تئاتر ما نیست. زمانی که کتاب تاریخ‌های تئاتر چاپ شد، فکر نمی‌کردم به این زودی‌ها کتابی پیدا شود که بتواند جای آن را بگیرد؛ چون هضم یک کتاب در جامعه زمان می‌برد. اما حالا با ترجمه این کتاب به نظرم اتفاق فرخنده دیگری رخ داده است».

او با اشاره به ویژگی منحصربه‌فرد این کتاب گفت: «این کتاب از همه آثار ترجمه شده متمایز است، چون به تاریخ در حال اجرا می‌پردازد. وقتی آرتور میلر به لندن رفته بود، از او پرسیدند که لندن را چگونه دیدی؟ و او پاسخ داده بود: کل تاریخ تئاتر هر شب در لندن اجرا می‌شود. کتاب دوگن نیز چنین حالتی دارد و کل تاریخ‌های تئاتر را در نظر دارد. تاریخ تئاتر با هنرهای دیگر تفاوتی اساسی دارد و آن این است که هنرهای دیگر نمی‌توانند با همان فرم تاریخی اجرا شوند. ممکن است فیلمی قدیمی را در سینما تک‌ها ببینید، اما محصول همانی است که ۱۰۰ سال پیش ساخته شده است. آثار نویسندگانی مثل سوفوکل، شکسپیر یا ایبسن و … همچنان نو هستند و از طرفی هم تاریخی هستند. دوگن نیز اثرش چنین ویژگی‌ای دارد».


این اثر مجوز کتبی ترجمه از نویسنده کتاب دارد

در پایان این جلسه، مسعود احمدی‌نژاد با اشاره به مجوزدار بودن ترجمه این کتاب گفت: «معمولاً مترجم‌ها در ایران کمتر از خود نویسندگان برای ترجمه اثرشان اجازه دارند، اما این اثر مجوز کتبی از شخص خود آقای دوگن و ورثه‌اش دارد. این حرکت می‌تواند از لحاظ رعایت حق کپی‌رایت نیز گامی تازه در امر ترجمه باشد که امیدوارم در کشور ما جدی‌تر گرفته شود.

در تاریخ مصور تئاتر، در لابه‌لای مطالبی که شباهت به نسخه دست‌نویس دارد، حدود ۲۰۰۰ طرح، تصویر و تابلو گنجانده ‌شده است تا وقایع و تئوری‌های پیچیده هنری را برای همگان قابل‌ درک سازد؛ بنابراین هر صفحه از این اثر، مانند صحنه تئاتر، چیدمانی نمایشی و بصری دارد. این کتاب یکی از کامل‌ترین منابع تاریخ تئاتر است و دریچه‌ای به‌سوی شناخت اندیشه و تفکر تئاتر اروپایی می‌گشاید.

کتاب تاریخ مصور تئاتر نوشته‌ی آندره دوگن و ترجمه‌ی پرویز احمدی‌نژاد توسط سازمان «سمت» در ۵۱۶ صفحه و برای دانشجویان رشته تئاتر در تمام مقاطع به‌ عنوان کتاب مبنایی و نیز برای درس «تاریخ تئاتر» ترجمه و تدوین‌شده است. این اثر با زبانی ساده و دقیق به شرح روند شکل‌گیری و تحول تئاتر در طول ۲۵ قرن می‌پردازد. در کتاب «تاریخ مصور تئاتر»، شیوه‌های گوناگون هنرهای نمایشی بر اساس ترتیب زمانی دقیق و با توجه به قابلیت‌های اجرایی آنها بررسی‌شده است. نویسندگان، بازیگران، نظریه‌پردازان، کارگران فنی نور و صدا، طراحان دکور و لباس، صحنه‌پردازان، کارگردانان و سایر دست‌اندرکاران تئاتر نیز فراموش نشده تا حد امکان به آن‌ها و آثارشان اشاره ‌شده است.

علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به وبسایت «سمت» و فروشگاه کتب الکترونیک «سمت»، این کتاب را تهیه کنند.